خاتمة مطاردهء واحد و كثير كدام يك از اقسام تقابل است متن اختلفوا في التمانع الذي بين الواحد والكثير . . . ما بالفعل لمطلق الوجود . ترجمه حكما اختلاف دارند در تدافعى كه بين واحد و كثير هست ، از آن جهت كه در شىء واحد و از جهت واحد جمع نمىگردند . آيا اين تدافع از سنخ تقابل بالذات است يانه ؟ و اگر است آيا يكى از اقسام تقابل چهارگانه است يا قسم پنجمى غير از اقسام چهارگانه است . و اگر يكى از اقسام تقابل است آيا از سنخ تضايف است يا تضاد ؟ براى هر يك از احتمالات مذكور قايلى وجود دارد كه در كتاب‌هاى مفصل آمده‌است . حق آن است كه تمانع ميان آن دو از سنخ تقابل مصطلح نيست ، زيرا تقابل اصطلاحى به غيريت ذاتى قائم است كه عبارت است از طرد و تدافع ذاتى ميان متقابلين . و محال است كه اختلاف و تمانع ذاتى به اتحاد و الفت بازگشت نمايد . و واحد و كثير چنين نيستند . ( يعنى اختلاف ذاتى ندارند ) ؛ زيرا واحد و كثير دو قسمى هستند كه موجود از آن جهت كه موجود هست به آن دو تقسيم مىشود . و قبلًا گذشت كه وحدت مساوى با وجود است . بنابراين هر موجودى از آن جهت كه موجود است واحد است همانطور كه هر واحدى از